You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.

انفاق، تنها راه درمان مال ‏دوستی بخش سوم

انفاق، تنها راه درمان مال ‏دوستی بخش سوم

انفاق، تنها راه درمان مال ‏دوستی بخش سوم

خدای سبحان، از هر راه ممکن، بیماری خطرناک مال ‏دوستی را به بشر می‏ شناساند و با جدال احسن یا موعظه یا برهان و گاهی نیز از راه تهدید یا تشویق و تحبیب، انسان را به اصلاح و درمان آن فرا می‏ خواند و تنها راه درمان را انفاق فی سبیل الله می‏ داند.

خدای سبحان برای پیشگیری از ابتلای مؤمنان به مرض نفاق در انفاق می ‏فرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُلْهِكُمْ أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ؛ اى كسانى كه ايمان آورده‏ ايد [زنهار] اموال شما و فرزندانتان شما را از ياد خدا غافل نگرداند و هر كس چنين كند آنان خود زيانكارانند.»(1)

چیزی که خودش لهو باشد، «مُلْهی» دیگران هم هست، چنان‏که «ذکر»، مانند قرآن، مذکِّر دیگران هم می ‏شود. و چون اصلِ مال، لهو و سرگرم کننده مالدار است، او را از کارهای خیر و ایمان خالص هم باز می ‏دارد.

نکته ها

يكى از عوامل نفاق، علاقه زياد به دنياست، اين آيه به مؤمنان هشدار مى‌ دهد كه اموال و اولاد، شما را غافل نكند. (2)

غفلت از ياد خدا

عوامل بازدارنده از ياد خدا بسيار است، کهبه چند مورد از آن اشاره می شود:

الف) اموال و اولاد

قرآن می فرماید: «لا تُلْهِكُمْ أَمْوالُكُمْ وَ لا أَوْلادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ؛ [زنهار] اموال شما و فرزندانتان شما را از ياد خدا غافل نگرداند.»

ب) شراب و قمار

«إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَعَنِ الصَّلَاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ؛ همانا شيطان مى‏ خواهد با شراب و قمار ميان شما دشمنى و كينه ايجاد كند و شما را از ياد خدا و از نماز باز دارد پس آيا شما دست برمى داريد.»(3)

ج) تجارت و داد و ستد

قرآن از كسانى‌كه داد و ستد، آنان را از ياد خدا باز نداشته ستايش كرده است. «رِجَالٌ لَا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ يَخَافُونَ يَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصَارُ؛ مردانى كه نه تجارت و نه داد و ستدى آنان را از ياد خدا و برپا داشتن نماز و دادن زكات به خود مشغول نمى دارد و از روزى كه دلها و ديده ‏ها در آن زيرورو مى ‏شود مى‏ هراسند.»(4)

د) تكاثر و فزون‌ طلبى

تكاثر و فزون‌طلبى از عوامل بازدارنده است. قرآن در این باره می فرماید: «أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ؛ تفاخر به بيشترداشتن شما را غافل داشت.»(5)

هـ) آرزوهاى طولانى

آرزوهاى طولانى نيز مانع ياد خداست. قرآن در این باره چنین می فرماید: «ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَيَتَمَتَّعُوا وَيُلْهِهِمُ الْأَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ؛ بگذارشان تا بخورند و برخوردار شوند و آرزو[ها] سرگرمشان كند پس به زودى خواهند دانست.»(6)

و) رفاه‌ زدگى

رفاه‌زدگى از عوامل ديگر غفلت است. قرآن در این باره چنین می فرماید: «قَالُوا سُبْحَانَكَ مَا كَانَ يَنْبَغِي لَنَا أَنْ نَتَّخِذَ مِنْ دُونِكَ مِنْ أَوْلِيَاءَ وَلَكِنْ مَتَّعْتَهُمْ وَآبَاءَهُمْ حَتَّى نَسُوا الذِّكْرَ وَكَانُوا قَوْمًا بُورًا؛ مى‏ گويند منزهى تو ما را نسزد كه جز تو دوستى براى خود بگيريم ولى تو آنان و پدرانشان را برخوردار كردى تا [آنجا كه] ياد [تو] را فراموش كردند و گروهى هلاك‏شده بودند.»(7)

البتّه علاقه به دنيا آنگاه خطرناك است كه انسان، دنيا را مقدمه آخرت نبينيد و هدفش در تمام كارها، دنيا باشد. «فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلَّى عَنْ ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا؛ از كسى كه از ياد ما اعراض كرده و جز زندگى دنيا اراده‌ اى ندارد، دورى كن.»(8)

بنابراین روشن است كه غفلت از ياد خدا، اولاً سبب هم ‌نشينى با شيطان شده: «وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمَنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ؛ و هر كس از ياد [خداى] رحمان دل بگرداند بر او شيطانى مى‏ گماريم تا براى وى دمسازى باشد.»(9)

ثانیاً انسان را به عذاب شديد و فزاينده‌اى گرفتار مى‌سازد. «لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَمَنْ يُعْرِضْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِ يَسْلُكْهُ عَذَابًا صَعَدًا؛ تا در اين باره آنان را بيازماييم و هر كس از ياد پروردگار خود دل بگرداند وى را در قيد عذابى [روز]افزون درآورد.»(10)

آنچه خطرناك است غفلت از ياد خداست، نام بردن از اموال و اولاد، به خاطر آن است كه اين دو قوى‌ترين عامل غفلت هستند.

«ذِكْرِ اللَّهِ» شامل همه‌گونه ذكر و ياد خدا مى ‌شود، امّا بارزترين ذكر خدا، نماز است كه بايد مراقب بود رسيدگى به اموال و اولاد انسان را از نماز بازندارد.

شايد دليل مانع بودن مال و فرزند، جلوه ‌هاى ظاهرى آنهاست كه انسان را از خدا غافل مى ‌سازد. «الْمَالُ وَالْبَنُونَ زِينَةُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَالْبَاقِيَاتُ الصَّالِحَاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَوَابًا وَخَيْرٌ أَمَلًا؛ مال و پسران زيور زندگى دنيايند و نيكيهاى ماندگار از نظر پاداش نزد پروردگارت بهتر و از نظر اميد [نيز] بهتر است.»(11)

قرآن، مال و فرزند را مايه فتنه و آزمايش دانسته: «وَاعْلَمُوا أَنَّمَا أَمْوَالُكُمْ وَأَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ؛ و بدانيد كه اموال و فرزندان شما [وسيله] آزمايش [شما] هستند و خداست كه نزد او پاداشى بزرگ است.»(12) و مى ‌فرمايد: «وَمَا أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ بِالَّتِي تُقَرِّبُكُمْ عِنْدَنَا زُلْفَى إِلَّا مَنْ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُولَئِكَ لَهُمْ جَزَاءُ الضِّعْفِ بِمَا عَمِلُوا وَهُمْ فِي الْغُرُفَاتِ آمِنُونَ؛ و اموال و فرزندانتان چيزى نيست كه شما را به پيشگاه ما نزديك گرداند مگر كسانى كه ايمان آورده و كار شايسته كرده باشند پس براى آنان دو برابر آنچه انجام داده‏ اند پاداش است و آنها در غرفه ‏ها[ى بهشتى] آسوده خاطر خواهند بود.»(13) مال و فرزند، عامل قرب شما به خداوند نيستند.

پیام ها

1. براى آن كه مؤمنان را موعظه كنيد و آنان بپذيرند، به آنان شخصيت دهيد. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ...»

2. لازمه ايمان، برترى دادن ياد خدا بر مال و فرزند است. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُلْهِكُمْ أَمْوالُكُمْ‌ ...»

3. مال و فرزند، كم يا زيادش، مى‌تواند مانع ياد خدا باشد. «أَمْوالُكُمْ‌ ... أَوْلادُكُمْ‌»

4. خسارت واقعى، غفلت از ياد خدا است. «فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ» (از دست دادن مال و فرزند، خسارت جزئى است، ولى غفلت از خالق خسارت كلى است.)

شفاء خواستن از طریق دعا

پی نوشت:

1. سوره منافقون، آیه9.

2. ر.ک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسير نمونه.

3. مائده، 91.

4. نور، 37.

5. تكاثر، 1.

6. حجر، 3.

7. فرقان، 18.

8 نجم، 29.

9. زخرف، 36.

10. جنّ، 17.

11. كهف، 46.

12. انفال، 28.

13. سبأ، 37.

14. قرائتی، محسن، تفسير نور(10جلدى)، ج 10، صفحه 62 ـ 63.

شفاء خواستن از طریق دعا

منابع:

1. قرآن

2. قرائتی، محسن، تفسير نور(10جلدى)، ج10، تهران ـ ایران، ناشرمرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، چاپ، 1388ش.

3. مکارم شیرازی، ناصر، تفسير نمونه، تهران ـ ایران، ناشر دار الکتب الإسلامیة، چاپ سی و دوم، 1380ش.

منبع و مأخذ: دانشنامه قرآن و حدیث/ قرائتی تفسیر نور/ فرآوری توسط حسن زاده.

مطالب مرتبط